Ochrona klinów napowietrzających

wprowadzenie regulacji przeciwdziałających blokowaniu klinów napowietrzających miasta oraz rozważenie rozwiązań podnoszących rangę zawodu urbanisty w kontekście zagospodarowania przestrzennego

ocena realizacji

Zgodnie z zapowiedziami 23 listopada 2017 na stronie internetowej ówczesnego Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa został opublikowany nowy projekt ustawy Kodeks urbanistyczno-budowlany ( http://mib.gov.pl/files/0/1798129/KUB23112017.pdf).

W projekcie nie ma jednak przepisów, które jednoznacznie dotyczyłyby ochrony klinów napowietrzających w miastach. W rozdziale 2 dotyczącym Zasad planowania przestrzennego znajduje się punkt mówiący o zapewnieniu odpowiedniej jakości elementów środowiska, w tym powietrza, jednak ochrona jakości powietrza nie stanowi tu priorytetu.

Art. 27. Ochronę zdrowia publicznego w planowaniu przestrzennym realizuje się w szczególności poprzez zapewnienie: punkt 1) odpowiedniej jakości elementów środowiska, w tym powietrza;

oraz o kształtowaniu odpowiednich warunków nasłonecznienia i przewietrzania obszarów urbanizacji;

Art. 22. Ochronę środowiska oraz skuteczne przeciwdziałanie skutkom zmian klimatu i zapewnianie adaptacji do skutków tych zmian realizuje się w planowaniu przestrzennym, w szczególności poprzez: punkt 2) kształtowanie odpowiednich warunków nasłonecznienia i przewietrzania obszarów urbanizacji.

Nie ma jednak mowy o obowiązku opracowania planu – „atlasu przewietrzania miasta”, który posłużyłby do uwzględnienia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów, których absolutnie nie można będzie zabudować.

Miałoby to znaczenie w kontekście planowanych zmian w zakresie specustawy mieszkaniowej (Ustawa o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących), która daje firmom budowlanym możliwość inwestycji praktycznie wszędzie, bez zwracania uwagi na plan zagospodarowania przestrzeni, o ile uzyskają zgodę wojewody. 

(https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/12309302/12496184/12496185/dokument333641.pdf) W rozdziale 2 Standardy lokalizacji i realizacji inwestycji mieszkaniowych nie ma niestety żadnego zapisu dotyczącego ochrony korytarzy przewietrzania miasta, natomiast niepokojący jest Art. 20 rozdz. 3: Do inwestycji mieszkaniowej nie stosuje się ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. 

Każda inwestycja, w ramach której powstaną co najmniej dwa bloki na nie mniej niż 50 mieszkań, może liczyć na uprzywilejowany status. Pozwala on na realizowanie inwestycji np. tam gdzie w ogóle nie ma planu przestrzennego lub plan przewiduje zupełnie inną zabudowę.

Oznacza to, że plany zagospodarowania, które być może uwzględniają zachowanie korytarzy przewietrzania, w obliczu tej ustawy nie będą mieć zastosowania. Taka sytuacja ma aktualnie miejsce w Krakowie, gdzie przeciwko inwestycji budowanej protestują mieszkańcy jednej z dzielnic. W ramach specustawy mieszkaniowej ma tam powstać duże osiedle (dla 35 tysięcy osób na 48 ha). Choć plan zagospodarowania pozwala na inwestycje nie wyższe niż 13 m, zapisy nowej ustawy dają inwestorowi w tej kwestii dowolność. W tym przypadku problem zabudowy klinów przewietrzania miasta nie jest w ogóle rozpatrywany. To może spowodować, że w szybkim tempie zostaną one zabudowane, a problem braku przewietrzania miasta będzie przybierał na sile.

W odpowiedzi Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju czytamy, że projekt „ustawy inwestycyjnej” zawiera kluczowe z punktu widzenia ochrony klinów napowietrzających ograniczenia w wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy. Jako najważniejsze z nich należy wymienić ograniczenie przestrzennego zasięgu wydawania decyzji do obszarów istniejącej zwartej zabudowy i ograniczenie czasowe obowiązywania decyzji do 3 lat od momentu ich wydania.

Jednak w naszej ocenie powyższe zmiany nie mają większego wpływu na poprawę jakości powietrza w Polsce.